Alias trong SQL: Đặt tên cột và bảng dễ đọc hơn

Alias trong SQL là gì?

Alias trong SQL là tên tạm thời cho cột hoặc bảng trong một truy vấn. Bạn dùng alias để kết quả dễ đọc hơn, rút gọn tên bảng dài và tránh nhầm cột khi JOIN nhiều bảng. Alias không đổi tên thật của bảng hay cột trong database.

Khi mới học SQL, alias có vẻ chỉ là phần trang trí. Nhưng khi bắt đầu JOIN sales.orders, sales.customers và sales.staffs, alias giúp query ngắn, rõ và ít lỗi hơn rất nhiều.

Column alias dùng để đổi tên cột kết quả

Bạn có thể dùng AS để đặt tên hiển thị cho cột trong kết quả.

sql

SELECT
  product_name AS ten_san_pham,
  list_price AS gia_niem_yet
FROM production.products;

Alias ten_san_pham và gia_niem_yet chỉ tồn tại trong kết quả query. Chúng không đổi tên cột product_name hay list_price trong bảng.

Bạn cũng có thể đặt alias cho biểu thức tính toán:

sql

SELECT
  product_name,
  list_price,
  list_price * 0.9 AS gia_sau_giam_10_phan_tram
FROM production.products;

Đây là cách thường dùng khi làm báo cáo giá, doanh thu hoặc tỷ lệ giảm giá.

Table alias dùng để rút gọn tên bảng

Table alias rất hữu ích khi truy vấn có tên bảng dài hoặc cần JOIN nhiều bảng.

sql

SELECT
  p.product_id,
  p.product_name,
  p.list_price
FROM production.products AS p
WHERE p.list_price > 1000;

Sau khi đặt production.products AS p, bạn phải dùng p để tham chiếu bảng đó trong cùng query. Không nên vừa dùng p.product_name vừa dùng production.products.product_name trong cùng phạm vi.

Alias chuẩn bị cho JOIN

Khi JOIN, nhiều bảng có cột trùng tên như customer_id, store_id, product_id. Alias giúp chỉ rõ cột đến từ bảng nào.

sql

SELECT
  o.order_id,
  c.first_name,
  c.last_name,
  o.order_date
FROM sales.orders AS o
JOIN sales.customers AS c
  ON o.customer_id = c.customer_id;

Nếu không dùng alias, query sẽ dài hơn:

sql

SELECT
  sales.orders.order_id,
  sales.customers.first_name,
  sales.customers.last_name,
  sales.orders.order_date
FROM sales.orders
JOIN sales.customers
  ON sales.orders.customer_id = sales.customers.customer_id;

Cả hai đều đúng, nhưng cách dùng alias dễ đọc hơn khi query lớn dần.

Có bắt buộc dùng AS không?

Trong SQL Server, AS thường là tùy chọn cho alias. Hai câu sau đều hợp lệ:

sql

SELECT product_name AS ten_san_pham
FROM production.products;
SELECT product_name ten_san_pham
FROM production.products;

Tuy nhiên, với người mới, nên dùng AS cho column alias để câu lệnh rõ nghĩa. Với table alias, nhiều team bỏ AS, nhưng dùng hay không nên nhất quán trong một dự án.

Những lỗi thường gặp với alias

Đặt table alias rồi vẫn dùng tên bảng gốc trong cùng query. SQL Server có thể báo không bind được identifier.
Đặt alias có dấu cách nhưng không dùng ngoặc vuông, ví dụ AS Total Revenue. Nếu thật sự cần dấu cách, dùng AS [Total Revenue], nhưng tốt hơn nên dùng tên không có dấu cách.
Dùng alias trong WHERE cùng cấp. Vì WHERE được xử lý trước SELECT, alias tính toán thường chưa dùng được ở đó.
Đặt alias quá ngắn và khó hiểu như a, b, c trong query dài. Hãy dùng p, o, c, oi theo tên bảng để dễ đoán.
Đặt alias trùng từ khóa SQL như order hoặc user, khiến query khó đọc và có thể lỗi.

Bài tập thực hành

Hãy viết query lấy danh sách 20 sản phẩm gồm:

product_name đổi thành ten_san_pham.

model_year đổi thành nam_model.

list_price đổi thành gia_niem_yet.

Thêm cột tính list_price * 0.95 đổi thành gia_sau_giam_5_phan_tram.

Gợi ý:

sql

SELECT TOP (20)
  p.product_name AS ten_san_pham,
  p.model_year AS nam_model,
  p.list_price AS gia_niem_yet,
  p.list_price * 0.95 AS gia_sau_giam_5_phan_tram
FROM production.products AS p
ORDER BY p.list_price DESC;

Sau đó thử bỏ AS p và sửa toàn bộ p. về tên bảng đầy đủ để cảm nhận sự khác biệt.

Câu hỏi thường gặp về alias trong SQL

Alias có làm đổi tên cột thật không?

Không. Alias chỉ đổi tên tạm thời trong kết quả query hoặc trong phạm vi query. Cấu trúc bảng không bị thay đổi.

Khi nào nên dùng table alias?

Bạn nên dùng table alias khi JOIN nhiều bảng, khi tên bảng dài, hoặc khi cùng một bảng xuất hiện nhiều lần trong self join.

Có nên đặt alias bằng tiếng Việt không?

Trong bài học có thể dùng tiếng Việt không dấu để dễ hiểu. Trong dự án thật, nên theo convention của team, thường là tiếng Anh ngắn gọn và không dấu.

Tóm tắt

Alias trong SQL giúp query dễ đọc hơn và là kỹ năng cần thiết trước khi học JOIN. Bạn đã biết column alias, table alias, cách dùng AS và các lỗi thường gặp. Ở bài tiếp theo, chúng ta sẽ dùng alias để kết hợp dữ liệu từ nhiều bảng bằng INNER JOIN.