Ranking functions trong SQL: ROW_NUMBER, RANK, DENSE_RANK, NTILE

Ranking functions trong SQL là gì?

Ranking functions trong SQL là nhóm hàm dùng để đánh số thứ tự hoặc xếp hạng các dòng trong một cửa sổ dữ liệu. Các hàm quan trọng gồm ROW_NUMBER, RANK, DENSE_RANK và NTILE. Chúng rất hữu ích khi tìm top sản phẩm, top khách hàng hoặc chia dữ liệu thành nhóm.

Trong BikeStores, bạn có thể xếp hạng sản phẩm theo giá trong từng danh mục hoặc xếp hạng cửa hàng theo doanh thu.

ROW_NUMBER dùng để đánh số duy nhất

ROW_NUMBER() tạo số thứ tự duy nhất cho từng dòng theo thứ tự bạn chỉ định.

SELECT
  c.category_name,
  p.product_name,
  p.list_price,
  ROW_NUMBER() OVER (
    PARTITION BY c.category_name
    ORDER BY p.list_price DESC
  ) AS price_row_number
FROM production.products AS p
JOIN production.categories AS c
  ON p.category_id = c.category_id;

Mỗi danh mục có dãy số riêng vì ta dùng PARTITION BY c.category_name. Sản phẩm đắt nhất trong mỗi danh mục có price_row_number = 1.

Tìm top N mỗi nhóm bằng ROW_NUMBER

Vì không dùng được window function trong WHERE cùng cấp, hãy dùng CTE.

WITH ranked_products AS (
  SELECT
    c.category_name,
    p.product_name,
    p.list_price,
    ROW_NUMBER() OVER (
      PARTITION BY c.category_name
      ORDER BY p.list_price DESC, p.product_id
    ) AS rn
  FROM production.products AS p
  JOIN production.categories AS c
    ON p.category_id = c.category_id
)
SELECT
  category_name,
  product_name,
  list_price
FROM ranked_products
WHERE rn <= 3
ORDER BY category_name, rn;

Thêm p.product_id vào ORDER BY giúp thứ tự ổn định khi nhiều sản phẩm có cùng giá.

RANK và DENSE_RANK xử lý đồng hạng

RANK() cho cùng hạng với giá trị bằng nhau nhưng có khoảng trống. DENSE_RANK() cho cùng hạng nhưng không có khoảng trống.

SELECT
  c.category_name,
  p.product_name,
  p.list_price,
  RANK() OVER (
    PARTITION BY c.category_name
    ORDER BY p.list_price DESC
  ) AS price_rank,
  DENSE_RANK() OVER (
    PARTITION BY c.category_name
    ORDER BY p.list_price DESC
  ) AS dense_price_rank
FROM production.products AS p
JOIN production.categories AS c
  ON p.category_id = c.category_id;

Nếu hai sản phẩm đồng giá ở hạng 1, RANK sẽ nhảy hạng tiếp theo thành 3, còn DENSE_RANK sẽ là 2.

NTILE dùng để chia nhóm

NTILE(n) chia các dòng trong partition thành n nhóm tương đối đều nhau.

SELECT
  product_name,
  list_price,
  NTILE(4) OVER (ORDER BY list_price DESC) AS price_quartile
FROM production.products;

Ví dụ trên chia sản phẩm thành 4 nhóm theo giá. Nhóm 1 là nhóm giá cao nhất nếu sắp xếp DESC.

Những lỗi thường gặp với ranking functions

• Dùng ROW_NUMBER mà ORDER BY không đủ ổn định, khiến thứ tự đồng hạng có thể thay đổi.
• Nhầm RANK và DENSE_RANK. Hãy nhớ RANK có khoảng trống, DENSE_RANK không.
• Lọc trực tiếp WHERE ROW_NUMBER() ... <= 3, gây lỗi. Hãy dùng CTE hoặc subquery.
• Quên PARTITION BY khi muốn xếp hạng theo từng nhóm.
• Dùng NTILE và nghĩ các nhóm luôn có số dòng bằng nhau tuyệt đối. Khi tổng dòng không chia hết, một số nhóm có thể nhiều hơn một dòng.

Bài tập thực hành

Hãy viết các query sau:

• Top 3 sản phẩm đắt nhất trong mỗi danh mục.


• Xếp hạng sản phẩm theo giá trong toàn bộ database bằng RANK và DENSE_RANK.


• Chia sản phẩm thành 4 nhóm giá bằng NTILE(4).

WITH ranked_products AS (
  SELECT
    p.product_name,
    c.category_name,
    p.list_price,
    ROW_NUMBER() OVER (PARTITION BY c.category_name ORDER BY p.list_price DESC, p.product_id) AS rn
  FROM production.products AS p
  JOIN production.categories AS c
    ON p.category_id = c.category_id
)
SELECT *
FROM ranked_products
WHERE rn <= 3;

Sau khi chạy, hãy thay ROW_NUMBER bằng RANK và xem số dòng mỗi danh mục có thể thay đổi không.

Câu hỏi thường gặp về ranking functions

ROW_NUMBER có cần ORDER BY không?

Trong thực tế nên luôn dùng ORDER BY để thứ tự có ý nghĩa. Không có thứ tự rõ ràng, số thứ tự không đáng tin cho báo cáo.

RANK và DENSE_RANK nên dùng khi nào?

Dùng RANK khi bạn muốn phản ánh khoảng trống do đồng hạng, ví dụ thi đấu. Dùng DENSE_RANK khi muốn danh sách hạng liên tục.

NTILE có phải phần trăm không?

Không trực tiếp. NTILE(4) chia thành 4 nhóm gần đều nhau. Nếu cần percentile chính xác hơn, hãy học PERCENT_RANK và CUME_DIST ở bài sau.

Tóm tắt

Bạn đã học ROW_NUMBER, RANK, DENSE_RANK, NTILE và mẫu top N per group. Ở bài tiếp theo, chúng ta sẽ học LAG, LEAD, FIRST_VALUE, LAST_VALUE, PERCENT_RANK và CUME_DIST.