LIKE, BETWEEN, IN và NULL trong SQL: Lọc dữ liệu thực tế

LIKE, BETWEEN, IN và NULL dùng để làm gì?

LIKE, BETWEEN, IN và IS NULL là nhóm toán tử giúp lọc dữ liệu thực tế linh hoạt hơn so với so sánh đơn giản. Bạn dùng chúng để tìm tên sản phẩm theo mẫu chữ, lọc khoảng giá, chọn nhiều bang cùng lúc hoặc phát hiện dữ liệu còn thiếu.

Trong BikeStores, các toán tử này xuất hiện liên tục: tìm xe có tên chứa một từ khóa, lọc sản phẩm trong khoảng giá, lấy khách hàng ở nhiều bang, hoặc kiểm tra đơn hàng chưa có ngày giao.

LIKE trong SQL dùng để tìm theo mẫu chữ

LIKE dùng với ký tự đại diện:

% đại diện cho bất kỳ chuỗi nào, kể cả chuỗi rỗng.

_ đại diện cho đúng một ký tự.

Ví dụ tìm sản phẩm có tên chứa chữ Trek:

sql

SELECT
  product_name,
  model_year,
  list_price
FROM production.products
WHERE product_name LIKE '%Trek%'
ORDER BY product_name;

Tìm sản phẩm bắt đầu bằng Electra:

sql

SELECT
  product_name,
  list_price
FROM production.products
WHERE product_name LIKE 'Electra%';

Trong SQL Server, việc phân biệt chữ hoa chữ thường phụ thuộc vào collation của database hoặc cột. Vì vậy LIKE '%trek%' có thể vẫn tìm được Trek trong nhiều cấu hình mặc định.

BETWEEN trong SQL dùng để lọc khoảng

BETWEEN lọc giá trị nằm trong khoảng và bao gồm cả hai đầu mút.

sql

SELECT
  product_name,
  list_price
FROM production.products
WHERE list_price BETWEEN 500 AND 1500
ORDER BY list_price;

Query trên bao gồm cả sản phẩm có giá đúng 500 hoặc đúng 1500. Đây là edge case quan trọng: BETWEEN không phải khoảng mở.

Với ngày tháng, hãy cẩn thận nếu cột có thời gian. Với kiểu DATE, câu sau ổn:

sql

SELECT
  order_id,
  order_date
FROM sales.orders
WHERE order_date BETWEEN '2018-01-01' AND '2018-12-31';

Nhưng nếu cột là DATETIME, nên dùng >= '2018-01-01' AND < '2019-01-01' để không bỏ sót dữ liệu trong ngày cuối.

IN trong SQL dùng để lọc nhiều giá trị

IN thay thế nhiều điều kiện OR khi bạn cần lọc theo danh sách.

sql

SELECT
  first_name,
  last_name,
  city,
  state
FROM sales.customers
WHERE state IN ('NY', 'CA', 'TX')
ORDER BY state, city;

IN giúp query ngắn và dễ đọc hơn:

sql

WHERE state = 'NY'
   OR state = 'CA'
   OR state = 'TX'

Hai cách có ý nghĩa gần giống nhau, nhưng IN phù hợp hơn khi danh sách dài.

IS NULL và IS NOT NULL trong SQL

NULL nghĩa là chưa có giá trị hoặc không xác định. Không nên kiểm tra NULL bằng =.

Ví dụ tìm đơn hàng chưa có ngày giao:

sql

SELECT
  order_id,
  order_status,
  order_date,
  shipped_date
FROM sales.orders
WHERE shipped_date IS NULL;

Tìm đơn đã có ngày giao:

sql

SELECT
  order_id,
  order_date,
  shipped_date
FROM sales.orders
WHERE shipped_date IS NOT NULL;

Edge case quan trọng: shipped_date = NULL không trả kết quả đúng vì trong SQL, NULL không bằng bất kỳ giá trị nào, kể cả chính NULL.

Những lỗi thường gặp khi lọc dữ liệu

Nghĩ BETWEEN 500 AND 1500 không bao gồm 500 và 1500. Thực tế là có bao gồm.
Dùng LIKE '%keyword%' trên bảng rất lớn mà không hiểu chi phí tìm kiếm. Mẫu bắt đầu bằng % thường khó tận dụng index.
Dùng NOT IN với danh sách hoặc subquery có NULL, có thể dẫn đến kết quả bất ngờ.
Dùng = NULL hoặc <> NULL. Hãy dùng IS NULL và IS NOT NULL.
Quên dấu nháy đơn trong danh sách IN, ví dụ IN (NY, CA) là sai nếu đó là chuỗi.

Bài tập thực hành

Hãy viết query cho các yêu cầu sau:

Tìm sản phẩm có tên chứa Mountain.

Tìm sản phẩm có giá từ 300 đến 800.

Tìm khách hàng ở các bang NY, CA, TX.

Tìm đơn hàng chưa được giao, tức shipped_date IS NULL.

Gợi ý:

sql

SELECT
  order_id,
  order_date,
  required_date,
  shipped_date
FROM sales.orders
WHERE shipped_date IS NULL
ORDER BY required_date;

Sau đó thử đổi thành IS NOT NULL để so sánh số lượng kết quả.

Câu hỏi thường gặp về LIKE, BETWEEN, IN và NULL

LIKE có phân biệt chữ hoa chữ thường không?

Trong SQL Server, điều này phụ thuộc vào collation. Nhiều database mặc định không phân biệt hoa thường, nhưng bạn không nên giả định nếu làm việc trên hệ thống lạ.

BETWEEN có dùng được cho ngày không?

Có, nhưng cần cẩn thận với cột có thời gian. Với DATETIME, cách an toàn là dùng điều kiện nửa mở: lớn hơn hoặc bằng ngày bắt đầu và nhỏ hơn ngày kế tiếp sau ngày kết thúc.

Vì sao không dùng = NULL?

Vì NULL là giá trị không xác định. SQL không thể kết luận column = NULL là đúng, nên bạn phải dùng IS NULL.

Tóm tắt

Bạn đã học cách lọc dữ liệu bằng LIKE, BETWEEN, IN, IS NULL và IS NOT NULL. Đây là những công cụ rất thực tế khi làm báo cáo. Ở bài tiếp theo, chúng ta sẽ học alias để đặt tên cột và bảng cho query dễ đọc hơn.